Znakiem rozpoznawczym
krajobrazu Warmii, oprócz jezior, pól i lasów, są również
przydrożne kapliczki. Ponoć na początku XX wieku w tym regionie
było ich ponad 1300. Niestety, nadszarpnięte duchem czasu mogą
zupełnie zniknąć.
Dawniej przydrożne
kapliczki stawiane były jako wyraz wdzięczności (np. za wysłuchane
modlitwy), z pobożności, z potrzeby serca, w intencji ochrony wsi
przed głodem, chorobą i innymi złymi wydarzeniami i kataklizmami,
ze względu na kult świętych czy po prostu dla akcentu wiary
katolickiej. Miały one również za zadanie chronić przed duchami i
innymi siłami nieczystymi, dlatego często stawiano je przy dziwnych
elementach przyrody (np. głazach), ruinach, rozdrożach oraz w
miejscach popełnienia zbrodni.
Wokół kapliczek toczyło
się całe życie wsi. Były miejscem z którego wyruszały procesje
święcenia pól, tutaj mieszkańcy gromadzili się aby śpiewać
pieśni, tutaj odprawiane były nabożeństwa majowe i modlitwy
różańcowe, a czasami nawet odprawiano msze.
W gminie Gietrzwałd
zachowały się także kapliczki z dzwonami, których odgłos
zwoływał społeczność na nabożeństwa oraz informował o
zebraniu mieszkańców, o porach dnia, czyjejś śmierci, pożarze
oraz ostrzegał przed zagrożeniami. O każdym wydarzeniu
sygnalizował inny dźwięk.
Obecnie w samej gminie
Gietrzwałd znajduje się ponad 70 kapliczek. W celu zachowania ich
przy „życiu” kilka lat temu Starostwo Powiatowe w Olsztynie i
Związek Byłych Mieszkańców Powiatu Olsztyńskiego w Niemczech
utworzył projekt Ratujemy Warmińskie Kapliczki.
Dzięki zebranym pieniądzom część z nich powróciła do dawnej
świetności.
